ورود یا عضویت
1606
میراث جهانی یونسکو , فهرست آثار ملی ایران

تخت جمشید یا پرسپولیس، دومین اثر ثبت شده ی ایران در لیست میراث جهانی یونسکو، یکی از شهرهای باستانی ایران و یادگار دوران هخامنشی می باشد. این اثر که در سال 1979 وارد لیست میراث جهانی یونسکو شد قدمتی دو هزار و پانصد ساله دارد.

در ادامه با نوین تراول همراه باشید تا بیشتر در مورد این اثر تاریخی صحبت کنیم.

تخت جمشید

آشنایی با تخت جمشید

بنای اولیه تخت جمشید را داریوش بزرگ، بر روی دامنه کوه رحمت بنا نهاد؛ کوهی که در گذشته به نام مهر یا میترا خوانده می شد. این کوه نزد ایرانیان بسیار مقدس بود.

بیشتر بخش های تخت جمشید در دشت یا جلگه مرودشت ساخته شده است. جلگه ای که سال های متمادی شاهد شکوه و جلال امپراطوری هخامنشی بوده است. هر قسمت از این محوطه سخنی با خود به همراه دارد. ستون های سر به فلک کشیده، متون حک شده بر روی کتیبه ها و نقوش آنها  همگی ردپایی از تاریخ هخامنشی را با خود به همراه دارند.

شهر پارسه یا تخت جمشید بخش ها و کاخ های متعددی دارد که می توان درباره هر یک از آنها بسیار سخن گفت. در اینجا نگاهی گذرا و مختصر به بخش های مهم این مجموعه داریم:

1- پلکان های ورودی

پلکان های ورودی تخت جمشید

ورودی شهر پارسه، یک جفت پلکان قرینه در ضلع غربی مجموعه است. این موحوطه پلکانی 63 پله دارد که در نهایت به پاگردی وسیع می رسد. پس از این پاگرد و چرخشی 180 درجه، 48 پله ی دیگر وجود دارد. یعنی روی هم رفته 111 پله که با ارتفاعی بسیار کم با نظم و ترتیبی فوق العاده در کنار یکدیگر قرار گرفته اند. ارتفاع کم این پله ها توجه بسیاری از متخصصان را به خود جلب کرده اند. کارشناسان معتقدند پله‌ها به این دلیل کوتاه تر از حد معمول ساخته شده اند که خدشه ای به راحتی و ابهت میهمانان هنگام بالا رفتن وارد نشود چرا که بر حسب تصاویر، آنها با لباس های فاخر و بلند در این محل حاضر می شدند. بسیاری از این پله ها به مرور زمان ساییده و شکسته شده اند اما در دهه 50 خورشیدی توسط متخصصان ایتالیایی و ایرانی تا حدی مرمت شده اند.

2- دروازه ملل

دروازه ملل تخت جمشید

بعد از پلکانِ ورودیِ، کاخ کوچکی به نام دروازه همه ملل یا دروازه همه کشورها قرار دارد که بسیاری آن را با عنوان دروازه ملل می شناسند. این کاخ میزبان نمایندگان همه اقوام تابع ایران بوده است و مهمانان بعد از عبور از آن راهی کاخ بار یا آپادانا می شدند. این دروازه متعلق به دوران خشایار شاه است. اگرچه برخی معتقدند که پی ریزی آن مربوط به دوران داریوش بزرگ می باشد اما شواهد حاکی از این است که خشایار شاه آن را به پایان رسانده است.

کاخ دروازه ملل یک ورودی اصلی و دو خروجی داشته است که امروزه بقایای دروازه آن مشهود است. بر روی دروازه ها طرح مردان بالدار و طرح دو گاو سنگی با سر انسان به چشم می خورد. بالای این دروازه ها نیز شش کتیبه میخی قرار دارد که پس از ذکر نام اهورا مزدا چنین مضمونی را بیان می کنند:

"هر چه به دیده زیباست به خواست اورمزد انجام پذیرفته است."

 

3- کاخ آپادانا

کاخ آپادانا تخت جمشید

 

کاخ آپادانا یا کاخ بار داریوش را می توان عالی ترین و باشکوه ترین و وسیع ترین ساختمان مجموعه دانست. این کاخ به فرمان داریوش بزرگ بنا شد و برگزاری جشن‌های نوروزی و میزبانی از نمایندگان کشورهای وابسته در آن صورت می گرفته است. 

ورود به این کاخ از طریق دو پلکان دو طرفی میسر است؛ یکی در سمت شمال و چسبیده به ایوان شمالی و دیگری در شرق و متصل به ایوان شرقی. بر روی دیوار این پلکان ها نقوش و کتیبه های با شکوهی به چشم می خورد که معماری این فضا را شگفت انگیز تر از کاخ های دیگر نمایان می سازد.

 

4- کاخ تچر

کاخ تچر تخت جمشید

یکی از نخستین بناهایی که در تخت جمشید بنا شده است کاخ داریوش معروف به تچر است. این کاخ در ضلع جنوب غربی آپادانا قرار دارد و سنگ های آن به قدری صاف و صیقلی بوده اند که عکس افراد در آن می افتاده است و همین موضوع باعث شده است به آن تالار آینه نیز بگویند. این کاخ بر روی سکویی ساخته شده است که حدودا سه متر از کف آپادانا و حیاطش بالاتر است.

5- کاخ هدیش

کاخ هدیش تخت جمشید

هدیش، کاخ اختصاصی خشایارشاه بوده است که در مرتفع ترین قسمت صفه تخت جمشید واقع شده است که از طریق دو مجموعه پلکان به کاخ ملکه ارتباط پیدا می کند. از آنجایی که این کاخ صدمات بسیاری دیده است، اطلاعات زیادی از آن بدست نیامده و همین باعث مرموز بودن این کاخ شده است.

6- کاخ ملکه

کاخ ملکه تخت جمشید

جنوب کاخ خشایارشاه به کاخ ملکه که به حرمسرا نیز معروف است، راه دارد. دیوارهای ضخیم این بنا و تنها ورودی کوچکی از شمال غربی، موجب شدند که عنوان حرمسرا به این مجموعه بدهند چرا که این شواهد نشان می دهند غریبه ها به سختی می توانستند وارد این فضا شوند. از این فضا پس از مرمت و بازسازی در حال حاضر بعنوان موزه تخت جمشید و ساختمان اداری استفاده می شود.

7- خزانه تخت جمشید

خزانه تخت جمشید

در قسمت شرقی حرمسرا و جنوب کاخ صد ستون بقایای ساختمانی عظیم دیده می شود که خیابان های عریضی آن را از قسمت های دیگر جدا کرده است. این ساختمان دست خوش تغییرات بسیاری شده است و هیچ گاه به این شکل نبوده است. گفته می شود بنای اولیه به دست داریوش بزرگ احداث شده است. بعدها خشایارشا به درخواست پدرش قسمت غربی این بنا را برداشت تا بنایی دیگر بسازد. به این ترتیب ساختمانی دیگر در شمال خزانه ی دوم ساختند و خزانه ی سوم یعنی همانی که امروزه آثار آن پابرجاست بنا شد.

اشیای مهم بسیاری از این قسمت به دست آمده است که می توان در بین آنها از الواح گلی ایلامی نام برد. بر روی این لوح ها مطالبی در مورد حقوق کارگران و دستمزدشان نوشته شده که بسیار ارزشمند است.

8- کاخ صد ستون

کاخ صد ستون تخت جمشید

دومین کاخ بزرگ تخت جمشید کاخ صد ستون تا تالار تخت است. این کاخ در شرق حیاط آپادانا واقع شده، مربع شکل است و وسعت آن به بیش از 4600 متر مربع می رسد. سقف تالار بر روی 10 ردیفِ 10 تایی ستون سوار شده است که شکوه خاصی را به نمایش می گذارد.

طبق کتیبه ای که در این کاخ وجود دارد، این تالار توسط خشایارشا بنا شده و اردشیر یکم آن را به پایان رسانده است.

چشم انداز تخت جمشید

آنچه در این مقاله عنوان شد کلیاتی اندک از این محوطه تاریخی می باشد. طی سالیان اخیر باستان شناسان بسیاری به تحلیل و بررسی شهر پارسه پرداخته اند که در مطالب بعدی سعی می کنیم به بخشی از آنها بپردازیم.

تخت جمشید، این یادگار بی نظیر هخامنشی اگرچه امروز خیلی دور از جلال و شکوه روزگار خود است اما همچنان یکی از برجسته ترین آثار معماری و هنری است که به دست بشر ساخته شده است.

اگرمیهمان شهر شعر و هنر، شیراز شدید، فراموش نکنید از این اثر برجسته که در مرودشت واقع شده بازدید کنید. برای اطلاع از تورهای شیراز نیز همکاران نوین تراول همواره پاسخگوی سوالات شما خواهند بود.

سایر نظرات

نظر خود را ثبت کنید